Kan het eerder uitbetalen van de kindsvordering een schenking zijn?

Bij het overlijden van een ouder krijgen kinderen hun erfdeel bij de wettelijke verdeling meestal niet direct uitbetaald. Zij krijgen een vordering op de langstlevende ouder. Die vordering is vaak pas opeisbaar bij het overlijden van de langstlevende ouder. Over de vordering is bij het eerste overlijden al erfbelasting betaald.

Maar wat gebeurt er als de langstlevende ouder de kindsvordering eerder wil aflossen? Dat kan fiscale gevolgen hebben. Volgens een recent standpunt van de Belastingdienst kan een vervroegde aflossing in sommige situaties leiden tot schenkbelasting.

In een eerder artikel legde ik uit hoe de wettelijke verdeling werkt en wat er gebeurt met het erfdeel van de kinderen bij het overlijden van een van de ouders.

Lees ook: Erfbelasting bij overlijden van een echtgenoot

Eerder aflossen lijkt eenvoudig

Veel ouders vinden het prettig om hun kinderen alvast financieel te helpen. Daarom wordt er wel eens besloten om de kindsvordering eerder uit te betalen.

Op het eerste gezicht lijkt dat heel logisch. De ouder heeft voldoende vermogen en het kind kan het geld misschien goed gebruiken voor een woning of andere uitgaven.

Toch kan een vervroegde aflossing volgens de Belastingdienst leiden tot schenkbelasting.

Waarom kan er sprake zijn van een schenking?

De vordering van het kind is vaak pas opeisbaar bij het overlijden van de langstlevende ouder. Dat betekent dat het kind normaal gesproken nog jarenlang moet wachten op zijn geld.

Een bedrag dat pas later wordt ontvangen, is economisch minder waard dan hetzelfde bedrag dat vandaag wordt ontvangen. Daarom kijkt de Belastingdienst niet alleen naar het nominale bedrag van de schuld, maar ook naar de waarde van de vordering op het moment van aflossing.

Als een ouder een hoger bedrag betaalt dan die economische waarde, kan het verschil worden gezien als een schenking aan het kind.

Een eenvoudig voorbeeld

Stel dat een kind een vordering heeft van € 100.000 op de langstlevende ouder.

De ouder is 71 jaar oud en heeft volgens de statistieken nog een levensverwachting van ongeveer 15 jaar. De vordering draagt geen rente.

De Belastingdienst heeft in een voorbeeld berekend dat de huidige waarde van die vordering dan ongeveer € 64.186 bedraagt bij een marktrente van 3%. Betaalt de ouder dit bedrag, dan is geen sprake van een schenking.

Betaalt de ouder echter € 80.000 of zelfs de volledige € 100.000, dan kan een deel van dat bedrag als schenking worden aangemerkt.

De rol van rente

In veel testamenten is bepaald dat de kindsvordering rente draagt. Die rente is belangrijk. Wanneer sprake is van samengestelde rente – de opgebouwde rente wordt steeds bij de vordering opgeteld, waardoor daarover in volgende jaren ook rente wordt berekend – die gelijk is aan of hoger is dan de door de Belastingdienst gehanteerde marktrente, leidt aflossing van de volledige opgerente schuld in principe niet tot een schenking.

Is de rente lager dan de marktrente, of is helemaal geen rente afgesproken? Dan moet vaak eerst een berekening van de contante waarde worden gemaakt. Ook dan kan een te hoge uitbetaling leiden tot schenkbelasting.

Let op bij estate planning

Vervroegd aflossen van een kindsvordering kan een goede keuze zijn. Het kan bijvoorbeeld helpen om vermogen al tijdens leven over te dragen of toekomstige erfbelasting te beperken.

Maar een aflossing die juridisch eenvoudig lijkt, kan onverwacht schenkbelasting veroorzaken. Daarom is het verstandig om vooraf te laten berekenen wat de fiscale waarde van de vordering is en welke gevolgen een aflossing heeft.

Conclusie

Bij het overlijden van de eerste ouder ontstaat voor de kinderen vaak een vordering op de langstlevende ouder. Over die vordering is meestal al erfbelasting betaald.

Wanneer de langstlevende ouder die schuld later vrijwillig eerder aflost, is het belangrijk om niet alleen naar het nominale bedrag te kijken. Betaalt de ouder meer dan de economische waarde van de vordering, dan kan sprake zijn van een schenking waarvoor schenkbelasting verschuldigd is. Een goede fiscale berekening vooraf kan daarom veel verrassingen voorkomen.

Heb je vragen over het erfdeel? We helpen je graag vooruit! Neem gerust contact op met Aafje van de Waterbeemd, onze Estate planner.